KENTSEL DÖNÜŞÜMDE MALİKLERE VE KİRACILARA SAĞLANAN HAKLAR VE YARDIMLAR

Kentsel dönüşüm sürecinde hem konut/iş yeri sahipleri (malikler) hem de bu binalarda ikamet eden kiracılar için devlet tarafından sağlanan önemli finansal haklar bulunmaktadır.

6306 Sayılı Kentsel Dönüşüm Kanunu kapsamında riskli yapı ilan edilen binalarda yaşayan mülk sahipleri ve kiracılar için devlet çeşitli finansal destekler sunmaktadır. Sürecin mağduriyet yaşanmadan bu yardımlardan faydalanarak tamamlanabilmesi için bu yardımlardan nasıl ve ne zaman yararlanılacağını bilmek kritik önem taşır.

1.⁠ ⁠Ev ve İş Yeri Sahiplerine (Maliklere) Sağlanan Yardımlar

Riskli yapılarda kat maliki olan vatandaşlar, sunulan imkanlardan kira yardımı veya faiz destekli kentsel dönüşüm kredisi seçeneklerinden yalnızca birini tercih edebilirler.

A. Kira Yardımı

Süre: Riskli yapılarda kira yardımı ödemeleri 18 ay boyunca devam eder (Riskli alan ilan edilen yerlerde bu süre 36 aya kadar çıkabilmektedir).
Ödeme Tutarı: Kira yardımı tutarları her yıl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından illerin memur katsayısı ve yaşam maliyetlerine göre güncellenir (İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyükşehirlerde ödenen tutarlar diğer illere göre farklılık gösterir).
Başvuru Süresi: Riskli yapının tahliye edildiği veya yıkıldığı tarihten itibaren 1 yıl içinde başvuru yapılması şarttır.

B. Faiz Destekli Kentsel Dönüşüm Kredisi

Bankalardan çekilecek kentsel dönüşüm kredilerinde faiz oranının bir kısmı devlet tarafından karşılanır.
Koşul: Aynı kişi hem kira yardımı alıp hem de faiz destekli kredi kullanamaz. Ancak kira yardımı yerine uygun faizli kredi kullanarak yeni evinin finansmanını kolaylaştırabilir.

C. Vergi, Harç ve Resim Muafiyetleri

Tapu Harcı Muafiyeti: Daire devirlerinde alıcı ve satıcıdan alınan tapu harçları ödenmez.
Damga Vergisi ve Noter Harcı Muafiyeti: Müteahhit ile yapılan Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi ve noter işlemlerinde harç ödenmez.
Belediye Harçları: Ruhsat harcı, imar ile ilgili harçlar ve otopark harçlarından muafiyet sağlanır.

2.⁠ ⁠Kiracılara Sağlanan Yardımlar

Kentsel dönüşüm sadece mülk sahiplerini değil, binalarda ikamet eden kiracıları da doğrudan etkiler. Kiracılar için sağlanan temel haklar şunlardır:

A. Taşınma Yardımı (Defaten Ödeme)

Kiracılara aylık düzenli bir kira yardımı yapılmaz; bunun yerine tek seferlik (defaten) taşınma desteği verilir.
Bu ödeme genellikle maliklere ödenen 2 aylık kira yardımı tutarına denk gelecek şekilde hesaplanır.
Kiracının bu yardımı alabilmesi için riskli yapı ilan edilen adreste ikamet ettiğini belgelemesi (nüfus kayıt örneği, ikametgah belgesi, adına kayıtlı fatura) gerekmektedir.

3.⁠ ⁠Başvuru Süreci

Yardımlardan faydalanabilmek için tahliye sonrasında e-Devlet üzerinden veya İl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüklerine veya yetki devri yapılmış ise ilgili belediyelere başvuru yapılması gerekir. Kira yardımından faydalanmak isteyen kiracının riskli yapıda ikamet ettiğini belgelemesi gerekirken, mülk sahibinin bunu belgelemesine ve hatta riskli yapıda ikamet etmesine dahi gerek yoktur.