RİSKLİ YAPI TESPİTİ, İTİRAZ SÜREÇLERİ ve RİSKLİ YAPININ YIKIMI

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ve bu Kanun’un uygulanmasına ışık tutan Uygulama Yönetmeliği riskli yapı tanımına, riskli yapı tespitine ve bu tespite yönelik itirazların ne şekilde yapılacağına ayrıntılı şekilde yer vermiştir.

Riskli yapı; riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan yahut yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı fenni/teknik verilerle tespit edilen yapıdır. Bir binanın bu kapsama alınması için özel bir kentsel dönüşüm bölgesinde yer alması şart değildir; Türkiye sınırları içindeki münferit binalar da süreç dâhilindedir. Binalardaki gözle görülür çatlaklar tek başına yeterli olmayıp risk durumu; Bakanlıkça lisanslandırılmış kurumların yaptığı karot testleri, donatı incelemeleri ve performans analizleri gibi fenni raporlarla kanıtlanmalıdır. Doğrudan çökme riski bulunmasa dahi, taşıyıcı sistemi ve malzeme kalitesi mühendislik standartlarına göre ömrünü tamamlamış binalar da riskli kabul edilir.

Riskli yapı tespiti, bağımsız bölüm (daire/dükkân) bazında değil, binanın tüm taşıyıcı sistemini kapsayacak şekilde yapılır. Tespitte bulunmak için Kat Malikleri Kurulu kararı veya çoğunluk aranmaz; tek bir kat malikinin tapu belgesi ve kimlik fotokopisiyle Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından yetkilendirilmiş kurumlara başvurması yeterlidir. Başvuru neticesinde lisanslandırılmış kurum tarafından gerekli incelemeler yapılır.

Hazırlanan Riskli Yapı tespit raporu, en geç 10 iş günü içinde tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenmek üzere Tapu Müdürlüğüne bildirilir. Bireysel posta tebligatı yapılmaksızın; tespite ilişkin tutanak yapıya asılır, e-Devlet üzerinden bildirim yapılır ve muhtarlıkta 15 gün süreyle ilan edilir. İlanın son gününden itibaren başlayacak 15 günlük yasal süre içinde malikler veya kanuni temsilcileri karara itiraz edebilir. İtirazlar; üniversitelerden dört öğretim üyesi ile Bakanlık/Başkanlıktan üç uzmanın katılımıyla oluşan Teknik Heyet tarafından incelenip karara bağlanır. Süresinde itiraz edilmemesi veya itirazın reddi halinde tespit idari açıdan kesinleşir.

Tahliye ve Yıkım Süreci: Kesinleşmenin ardından maliklere yapıyı yıktırmaları için 90 günü geçmemek üzere süre tanınır. Tahliye ve yıkıma ilişkin bildirimler de yine yapıya tutanak asılması, e-Devlet bildirimi ve muhtarlıkta 15 gün ilan usulüyle yapılır; ilanın son günü resmi tebliğ tarihi sayılır. Maliklerin tanınan sürede tahliye ve yıkımı kendilerinin gerçekleştirmesi esastır.

Belirlenen sürede yıkılmayan yapılar kolluk kuvvetleri desteğiyle zorla tahliye edilir ve idarece yıkılır. İdarenin üstlendiği yıkım ve enkaz kaldırma masrafları ise tüm maliklerden arsa payları oranında, faiziyle birlikte tahsil edilir.

Dolayısı ile hak kaybına uğramamak için mutlak suretle teknik ve hukuki yardım alınması gerekmektedir.